Prompt nədir və düzgün prompt necə yazılır?
İnternet “100 sehrli prompt” siyahıları ilə doludur və onların əksəriyyəti işləmir. Səbəb sadədir: prompt formula deyil, tapşırıqdır. Yaxşı tapşırığı isə yaxşı rəhbər kimi yazmaq lazımdır — nə istədiyini, kimin üçün olduğunu və nəyin qəbul edilməyəcəyini deyərək.
26 avqust 2026 · 6 dəq oxu
Yaxşı tapşırığın dörd hissəsi
Bir promptu güclü edən uzunluq deyil, içindəki dörd məlumatdır. Onlardan biri əskik olanda nəticə də həmin qədər ümumiləşir.
Dörd hissə
- Kontekst — vəziyyət nədir, kim üçündür, hansı şərtlər var.
- Tapşırıq — konkret olaraq nə istəyirsən, bir feillə.
- Format — nəticə hansı formada gəlsin: siyahı, cədvəl, mətn, uzunluq.
- Sərhəd — nə olmamalıdır: hansı üslub, hansı iddia, hansı söz.
Zəif və güclü tapşırıq
Zəif: “Instagram üçün post yaz.” Nəticə hər kəs üçün yazılmış, heç kimə aid olmayan mətndir.
Güclü: “Bakıda ev təmiri xidməti göstərirəm. Auditoriya yeni mənzil alan 30–45 yaş insanlardır. Instagram üçün üç post yaz, hər biri 40 sözdən qısa, birinci cümlə sual olsun, qiymət yazma.” Nəticə redaktə edilib istifadəyə gedə bilər.
Fərq alətdə deyil. Fərq odur ki, ikinci halda alət nəyi bilmədiyini soruşmaq məcburiyyətində qalmır.
İkinci cəhd birincidən vacibdir
Ən çox buraxılan səhv birinci cavabı yekun sayıb “işləmədi” qərarı verməkdir. Real iş ikinci və üçüncü cəhdlə gəlir: “ikinci variant daha yaxşıdır, onu qısalt”, “üslub çox rəsmidir, sadələşdir”.
Bu, söhbətdir. Bir cümlə deyib mükəmməl nəticə gözləmək — yeni işçiyə bir cümlə deyib otaqdan çıxmağa bənzəyir.
Nümunə vermək — ən sürətli üsul
Uzun izahat yazmaqdansa, bəyəndiyin bir nümunəni göstərmək daha tez işləyir: “bu üslubda yaz” və nümunə mətn.
Öz köhnə mətnlərindən nümunə verəndə isə nəticə sənin səsinlə çıxır — bu, brend üçün ən dəyərli hissədir.
Nəticəni həmişə yoxla
Rəqəm, tarix, ad, qanun, mənbə — bunlar uydurula bilər və çox inandırıcı formada uydurulur. Yoxlanmamış rəqəmi yayımlamaq bir alət səhvi deyil, öz səhvindir.
Sadə qayda: nəticəni istifadə etməzdən əvvəl özün oxu. Oxuya bilmirsənsə, o tapşırığı hələ AI-a verməməlisən.
Qısa suallar
- Prompt Azərbaycan dilində yazıla bilərmi?
- Bəli və nəticə tam istifadə oluna biləndir. Bəzi xüsusi hallarda ingiliscə tapşırıq bir az daha dəqiq gəlir, amma gündəlik iş üçün fərq həlledici deyil.
- Uzun prompt həmişə daha yaxşıdırmı?
- Xeyr. Vacib olan dəqiqlikdir. Lazımsız cümlələr tapşırığı yox, diqqəti dağıdır.
- Hazır prompt siyahıları faydalıdırmı?
- Başlanğıc üçün nümunə kimi faydalıdır. Amma öz kontekstini əlavə etmədən istifadə edildikdə hamı ilə eyni nəticəni verir.
XDR LAB-da bu necə öyrədilir
XDR LAB-da prompt ayrıca mövzu kimi keçilmir — hər dərsin içindədir, çünki tapşırıq yazmaq özü bir iş bacarığıdır. Individual proqramında bu dörd hissəni öz sahənin real tapşırıqları üzərində qurursan.
İkinci və üçüncü cəhd, nümunə vermək və nəticəni yoxlamaq da ayrıca məşq edilir. Məqsəd hazır prompt siyahısı vermək deyil — öz işin üçün özün yaza bilməkdir.
Sonda əlində qalan
- Öz işin üçün hazırlanmış tapşırıq dəsti
- Nəticəni yoxlamaq vərdişi
- Öz üslubunla yazdıra bilmək